The strong voice of a great community
2018

γγελος Συργος: Γιατ εορτζουμε την αρχ και χι το τλος του πολμου

Της Μυρνας Σερβιτζγλου απ την Καθημεριν

– Με συγχωρετε, πο βρσκεται η αθουσα τελετν του Παντεου;

– Στον δετερο ροφο νομζω, απντησε μα εκ των δο φοιτητριν, δχως καμα βεβαιτητα.

Στον δετερο ροφο δεν υπρχε μτε αθουσα μτε κσμος συγκεντρωμνος για τον πανηγυρικ λγο, μοναχ φοιτητς. Αυτ τη φορ πιο κατατοπιστικο.

– Η αθουσα εναι κτω στο ισγειο, κατεβετε απ τις σκλες για να μη χαθετε πλι.

.

Κπως τσι βρθηκα στον πρτο ροφο, εκε που βρσκονται τα ανογματα απ τα ευμεγθη παρθυρα της εν λγω αιθοσης που την λουζε το φως. Για την ακρβεια, προτο αντικρσουν τον λιο τα μτια, εχαν δη γητευτε τα ευκοα τα απ το «Ασμα Ασμτων» του Θεοδωρκη. Κι τσι η γνοι μου για τον χρο της εκδλωσης μου χρισε την εικνα της χορωδας του Παντεου –με βιολ, φλουτο, πινο και να παιδι, με φντο την ολοτοχια τοιχογραφα σε χρματα της χρας και του κερμου– απ ψηλ.

Το νο εχε σκσει προ ημερν –που αλλο– στο Facebook. Ο αναπληρωτς καθηγητς Διεθνν, Ευρωπακν και Περιφερειακν Σπουδν του Παντεου Πανεπιστημου στην τελετ εορτασμο της Εθνικς Επετεου της 28η Οκτωβρου, που θα πραγματοποιονταν στις 24 Οκτωβρου, ρα 12.00, θα εκφωνοσε τον πανηγυρικ της ημρας με θμα γιατ δεν εορτζουμε το τλος του πολμου αλλ την εσοδ μας σε αυτν. Εντπωση καναν τα πολυριθμα likes στο εν λγω post, καθς και το πλθος των κοινοποισεων, απ ανθρπους διαφορετικν ηλικιν, πεποιθσεων, χρων.

Ο καθηγητς, κατ την ομιλα του, με να κποιο τρακ αρχικ, ανπτυξε λγο-πολ να δη viral περυσιν του ρθρο στην «Καθημεριν», «Η ενοχλητικ 28η Οκτωβρου». Αναφερμενος στη συζτηση που γνεται τα τελευταα χρνια γιατ γιορτζουμε την αρχ του Β Παγκοσμου Πολμου και χι το πρας, πως η υπλοιπη «φυσιολογικ» Ευρπη, στις 9 Μαου, παρουσασε και τις προτσεις για εορτασμ στις 12 Οκτωβρου, ημρα αποχρησης των γερμανικν στρατευμτων, στις 18 Οκτωβρου, ημρα που ο Γεργιος Παπανδρου ψωσε την ελληνικ σημαα στον Βρχο της Ακροπλεως. Πσω απ αυτν τη συζτηση, επισμανε ο καθηγητς, υπρχει μια προσπθεια να αποδομηθον καταστατικο μθοι του ελληνικο θνους, πως το Ζλογγο, η εθνικ συνεδηση των Σουλιωτν εκ των οποων πολλο μιλοσαν αρβαντικα, ακμα και ο εορτασμς της 25ης Μαρτου ως ορισμνης απ τη Φιλικ Εταιρεα ημρα ενρξεως της Επαναστσεως στην κυρως Ελλδα.

Προκειμνου να αποκροσει τις ανωτρω προσπθειες και αιτισεις, ο Αγγελος Συργος –το ακριβς νομα του οποου εναι Ευγγελος, πως μας πληροφοροσε η πρσκληση της εκδλωσης– επιχερησε μια αρχαιολογα, σχεδν φουκοκς εμπνεσεως. φερε δηλαδ στο φως τα δια τα πργματα πως αυτ συνβησαν, μσα απ εξταση ιστορικν ντοκουμντων και ημερολογων. Και η ανα-διγηση, οιονε αναπαρσταση, εκτς απ διαφωτιστικ, ταν εξχως απολαυστικ.

Ο εορτασμς της 28ης Οκτωβρου λαβε χρα για πρτη φορ το 1941 στην Κατοχ, μλις να τος απ τη νικηφρο επλαση των ελληνικν στρατευμτων, και δεν ταν κτι επιβεβλημνο, κατασκευασμνο νωθεν. Τον εορτασμ καθιρωσε αυθορμτως ο διος ο λας. Ο Κωνσταντνος Τστσος –καθηγητς της Νομικς Αθηνν ττε, μετπειτα τακτικ μλος της Ακαδημας Αθηνν και Πρεδρος της Δημοκρατας (1975-1980)– την παραμον της 28ης Οκτωβρου, στην κατμεστη αθουσα, εκφνησε ομιλα προς τους φοιτητς του, εν εξδωσε λακωνικ πλην σαφστατη ανακονωση: «Αριο κωλομαι να διδξω». Ακολοθως προτρεψε τους φοιτητς να καταθσουν ομαδικς νθη στο μνημεο του γνωστου Στρατιτη, κτι που εκενη την ημρα εστθη αδνατο λγω της περιφρορησης του χρου απ τους Ιταλος καραμπινιρους. Την επομνη απολθηκε.

Την επαριον, απ το πρω, κατπιν προτροπς του Αρχιεπισκπου Χρυσοστμου, χιλιδες λαο μχρι τις 10 π.μ. καταθτουν νθη στο μνημεο του γνωστου Στρατιτη, το οποο ναι μεν εχε ολοκληρωθε ως ργο απ το 1933, αλλ μχρι ττε δεν σμαινε κτι στη συλλογικ συνεδηση των Ελλνων, τουναντον, το αντιμετπιζαν σκεπτικ. Το απγευμα ο πρωθυπουργς Τσολκογλου υποχρενεται να αφσει ο διος λουλοδι στο σημεο. Κατπιν συγκεντρνεται ομδα πολεμιστν του ’40, οι περισστεροι ανπηροι, σε καροτσκια, να καταθσουν νθη στο μνημεο. Η σκην εναι μοναδικ: οι τραυματισμνοι νικητς βρσκονται ενπιον των ηττημνων Ιταλν καραμπινιρων, στους οποους χει ανατεθε απ τους Γερμανος η διαφλαξη της τξης και η περιφρορηση. Τα επμενα δο χρνια, 1941-42, ο εορτασμς γνεται αφορμ για συγκροσεις με Γερμανος και Ιταλος απ το πρω, με πολλος τραυματες.

Στο δετερο μρος της ομιλας του ο καθηγητς Αγγελος Συργος απαρθμησε τους λγους για τους οποους μας ενδιαφρει η 28η Οκτωβρου και ο εορτασμς της, ξεκινντας απ το γεγονς τι η ημερομηνα αυτ σηματοδοτε την απφαση του ελληνικο λαο να πολεμσει τις δυνμεις του ξονα, εν τα περισστερα κρτη χαναν, υποχωροσαν συνθηκολογοσαν. Το πρωιν ανακοινωθν της 28ης Οκτωβρου περ της εμπλοκς της Ελλδος στον Β Παγκσμιο Πλεμο, «Αι ιταλικα στρατιωτικα δυνμεις προσβλλουν απ της 5.30 π.μ. της σμερον τα ημτερα τμματα προκαλψεως της ελληνοαλβανικς μεθορου. Αι ημτεραι δυνμεις αμνονται του πατρου εδφους», φρνει στον νου και στην καρδι τα λγια που βζει ο ποιητς μηρος στα χελη ενς εχθρο, του κτορος, στην «Ιλιδα», ταν ο Πολυδμας τον νουθετε τι λοι οι οιωνο εναι ενντιοι και για αυτ φρνιμο να μην πολεμσει: «Εις οιωνς ριστος, αμνεσθαι περ πτρης».

Μετ τις πρτες εχθροπραξες με τους Ιταλος, τις οποες δικοψε ο παγετς και η βαρυχειμωνι, στις 9 Μαρτου 1941 ξεκνησε η μεγλη εαριν επθεση των Ιταλν, την οποα ο ελληνικς στρατς κατφερε να σπσει στο ψωμα 731. Και σε αυτ το σημεο ο καθηγητς επικαλεται μαρτυρες αγωνιστν. Οι Ιταλο βομβρδιζαν και σφυροκοποσαν επ τσσερις-πντε ρες το ψωμα, κι πως οι λληνες στρατιτες πλησαζαν, κοβταν η ανσα τους, για να αφουγκραστον αν χουν μενει ελληνικς δυνμεις να αντιστκονται. Κι ταν κουγαν πλι τον χο οπλοπολυβλων, παιρναν στην κυριολεξα αναπνο και συνχιζαν. Το ψωμα 731 λκει την ονομασα του απ τα 731 μτρα ψος που χει πνω απ τη θλασσα. Απ εκενη την ημρα οι λληνες στρατιτες ανεκδοτολογικ το αποκαλοσαν ψωμα 729, λγω του υποτιθμενου απολεσθντος ψους κατπιν των σφοδρν ιταλικν βομβαρδισμν.

λες οι συζητσεις για εορτασμ σε κποια λλη ημρα εναι κυρες, τνισε εν κατακλεδι ο γγελος Συργος, διτι η 28η Οκτωβρου συνιστ ναν ενοποιητικ σταθμ για την κοινωνα και τον λα μας, αποτελε την πρτη νκη των συμμαχικν δυνμεων κατ του ξονα, εναι η δικ μας νκη.

Εξερχμενη απ τη θαλπωρ της αθουσας, γεμτης νεολαας στα μετπισθεν –«διευκρινζω για τους νους που κθονται εκε πσω», επε κποια στιγμ ο καθηγητς–, βρθηκα πλι στο μικρ καλοκαρι του Αγου Δημητρου, πως λμε εμες στον Βορρ την καλοκαιρα των ημερν αυτν, ινδινικο καλοκαρι, πως χαρακτηρζουν τη μετεωρολογικ αυτ σταθερ στις Ηνωμνες Πολιτεες της Αμερικς. Για εμς τους βρειους, αυτο οι εορτασμο χουν λλη σημασα. Εναι πολ διαφορετικ να διαβιος σε τπο που απχει απ τα σνορα «να τσιγρο δρμο». Πατρδα εναι η γη των πατρων. Θρησκεα εναι η μνμη των τεθνετων. Ο πατρας μου «φυγε» ανμερα την εορτ του Αγου Δημητρου, πριν απ εννα τη, και κθε φορ που θυμμαι, κθε φορ που θυμμαστε, ο πατρας μου, λοι οι πατρες αναστανονται.

Το προαλιο του Παντεου ταν γεμτο φοιτητς και παιδι, αν εχαν παρευρεθε λοι, ο χρος δεν θα φτανε, δεν θα βαστοσε. Στην αθουσα αυτ εισρχονται, εισερχμεθα οι περισστεροι, ταν πια μας χει αγγξει η πρτη οι πλεστες ακλουθες απλειες. Πραγματικς και πλασματικς.

Χρνια πολλ.