The strong voice of a great community
2019

Αγγελος Μ. Συργος – Η συμφωνα των Πρεσπν και οι σλαβφωνοι Eλληνες

Αρκε η συμφωνα των Πρεσπν για να δημιουργηθε «μακεδονικ» μειοντητα στην Ελλδα; Εδ και πολλ χρνια εναι αποδεκτ πως η παρξη μας μειοντητας δεν εναι νομικ αλλ πραγματικ γεγονς. Επομνως να νομικ κεμενο δεν αρκε για να δημιουργηθε μειοντητα. Πρπει και να υφσταται μειοντητα. Η επσημη θση του ελληνικο κρτους εδ και πολλς δεκαετες εναι τι στην Ελλδα υπρχει μνον μια αναγνωρισμνη θρησκευτικ μειοντητα στη Θρκη. Η συγκεκριμνη μειοντητα χωρζεται σε τρεις εθνοτικς ομδες: τους τουρκογενες/τουρκφωνους, τους Πομκους και τους Τσιγγνους. Αυτ η επσημη θση ανταποκρνεται σε γενικς γραμμς στην ελληνικ πραγματικτητα.
Στην Ελλδα υπρχουν μως και λλες ομδες με ξεχωριστ πολιτισμικ, θρησκευτικ και γλωσσικ χαρακτηριστικ που προσιδιζουν σε στοιχεα μειονοτικς ταυττητας. Υπρχουν επ παραδεγματι θρησκευτικς ομδες οι οποες δεν ανκουν στην επικρατοσα στη χρα θρησκεα δγμα. Η πιο χαρακτηριστικ ττοια ομδα εναι οι Εβραοι. Δπλα σε αυτος υπρχουν οι καθολικο που ζουν κυρως στις Κυκλδες, οι παλαιοημερολογτες τα διφορα δγματα Ευαγγελιστν που βρσκονται στην Ελλδα πνω απ 100 χρνια. Υπρχουν επσης γλωσσικς ομδες. Οι δο μεγαλτερες εναι οι Αρβαντες και οι Βλχοι. Σε αυτος πρπει να προσθσουμε και τους Σλαβφωνους που ζουν σε κποιες περιοχς της Μακεδονας. Τλος, χουμε και μα συγκεκριμνη ομδα με διαφορετικ κουλτορα, παραδσεις και γλσσα, τους Τσιγγνους, που η πολιτικ ορθτητα αποκαλε Ρομ (λες και αλλζοντας το νομ, αλλζουμε και τις θλιες συνθκες υπ τις οποες ζουν). Αποτελον λες αυτς οι ομδες μειοντητα;
Η απντηση εναι κατηγορηματικ αρνητικ. Η παρξη κποιου ξεχωριστο εθνοτικο, θρησκευτικο πολιτισμικο χαρακτηριστικο δεν αρκε. Απαιτεται να υπρχουν τρα ακμη στοιχεα:
(α) Η επιθυμα της συγκεκριμνης ομδας να διατηρσει τα ιδιατερα χαρακτηριστικ που προσδιορζουν και συνιστον την ξεχωριστ της ταυττητα. Δεν μπορε να επιβληθε σε κποιον να διαφυλξει τα ιδιατερα χαρακτηριστικ του, εν ο διος δεν ενδιαφρεται.
(β) Η επιθυμα διατηρσεως των ιδιατερων χαρακτηριστικν θα πρπει να κατατενει στη λψη ιδιατερων μτρων μειονοτικς προστασας. Αυτ αναφρεται διτι πολλς ττοιες ομδες καλπτονται απολτως απ  την προστασα που τους παρχει η προβλεπμενη απ το Σνταγμα εφαρμογ της απαγορεσεως των διακρσεων και της ισοπολιτεας.
(γ) Τλος, ακμη και στην περπτωση που υπρχει η σχετικ επιθυμα απ κποια μλη της ομδας, ο αριθμς τους εναι σημαντικς. Πρπει να εναι λιγτεροι απ τον υπλοιπο πληθυσμ του κρτους αλλ αριθμητικ επαρκες προς αντιπροσπευση.
Υπ’ αυτ το πρσμα οι λληνες εβρακο θρησκεματος καθολικο ευαγγελικο χριστιανικο δγματος δεν συνιστον μειοντητα διτι δεν επιθυμον να θεωρονται μειοντητα. Αρκονται στις σχετικς προβλψεις του ρθρου 13 του Συντγματος που ορζει τι «Κθε γνωστ θρησκεα εναι ελεθερη και τα σχετικ με την λατρεα της τελονται ανεμπδιστα υπ την προστασα των νμων».. Απ την λλη πλευρ οι Τσιγγνοι στην Ελλδα θεωρον αυτος ως μειονεκτοσα κοινωνικ ομδα παρ ως μειοντητα.
Τλος, υπρχουν και οι τρεις γλωσσικς ομδες που προαναφρθηκαν. λα τα ιστορικ στοιχεα που τις αφορον κατατενουν τι η παρουσα τους στον ελληνικ χρο εναι συνδεδεμνη απλυτα σε πολ μεγλο βαθμ με τους αγνες του ελληνικο θνους και την ιδιτητ τους ως Ελλνων. Ο αριθμς των Αρβανιτν που διετλεσαν πρωθυπουργο πρεδροι Δημοκρατας της Ελλδας (Γεργιος και Παλος Κουντουριτης, Κριεζς, Μιαολης, Πγκαλος, Δημτριος και Πτρος Βολγαρης) κθε λλο κατατενει προς την εικνα μας καταπιεσμνης μειοντητας. Το αυτ ισχει και για τους Βλχους. Εκτς απ σπουδαους πολιτικος σε αντατες θσεις (ενδεικτικ ο Ιωννης Κωλττης και ο Αβρωφ), υπρξε και μα σειρ μεγλων βλχων ευεργετν που εν ο τπος καταγωγς τους ταν ακμη υποδουλωμνος στους Οθωμανος εκενοι χρηματοδοτοσαν μεγλα δημσια ργα και κτρια στην πρωτεουσα του εθνικο τους κρτους, την Αθνα (οι αδελφο Ζππα και το Ζππειο, οι Μιχαλ και Γεργιος Τοστσας, ο Σνας και το κτριο της Ακαδημας, το Μετσβιο Πολυτεχνεο κ.ο.κ.).
Σε αυτ την ομδα υπγονται και οι Σλαβφωνοι της Μακεδονας. Παρουσα Σλαβφωνων υπρχε και στην επανσταση του 1821, εν σειρ αγωνιστν του μακεδονικο αγνα ταν σλαβφωνοι με πλον εμβληματικ μορφ τον καπετν Κττα. Η ελληνικ συνεδηση τους μπορε να αμφισβητηθε μνον κατ’ αντιστοιχαν κποιων ακραων απψεων που τα τελευταα χρνια προσπαθον να υποστηρξουν τι και οι Σουλιτες (που δεν χουν λεψει απ κανναν αγνα του ελληνικο θνους μετ τον 18ο αινα) δεν σαν λληνες επειδ να σημαντικ ποσοστ τους μιλοσε αρβαντικα. Υπρχαν ανμεσ στους Σλαβφωνουτς και τομα που δεν εχαν ελληνικ εθνικ συνεδηση; Προφανς! Πολλο απ αυτος που αισθνονταν Βολγαροι φυγαν μετ τη συνθκη του Νειγ (1919) προς τη Βουλγαρα. λλοι φυγαν μετ το τλος του Εμφυλου Πολμου προς τη Γιουγκοσλαβα.
Ειδικς ως προς τους Σλαβφωνους αναφρεται μετ’ επιτσεως τι το ελληνικ κρτος σκησε, κατ το παρελθν, εις βρος τους πολιτικς που στρφονταν κατ της χρσεως της συγκεκριμνης γλσσας. Εναι γεγονς τι υπρξαν ττοιες πολιτικς κατ τη δικτατορα Μεταξ και τη μετεμφυλιακ περοδο. λες αυτς οι πολιτικς ταν η απντηση του ελληνικο κρτους (χι πντα πια ψχραιμη) στο ιδεολγημα της Κομμουνιστικς Διεθνος περ υπρξεως ενς «μακεδονικο θνους» που ταν τριχοτομημνο ανμεσα σε Ελλδα, Βουλγαρα και Γιουγκοσλαβα και αναζητοσε την απελευθρωσ του. Δεν πρπει να λησμονομε λλωστε τι ο λγος που ο Ττο βοηθοσε συστηματικ τον Δημοκρατικ Στρατ Ελλδας κατ τον ελληνικ εμφλιο οφειλταν στην προσδοκα τι σε περπτωση επιτυχας του θα αποσπτο να τμμα της ελληνικς Μακεδονα για να ενωθε με τη Γιουγκοσλαβα
Ως προς λες αυτς τις γλωσσικς ομδες πρπει να τονισθε κτι σημαντικ. Εδ και πολλς δεκαετες δεν υπρχουν πλον αμιγες αλλγλωσσοι πληθυσμο. Σε λες τις περιπτσεις μιλμε για δγλωσσους πληθυσμος που οι φυσικο χειριστς ετε της αρβαντικης, ετε της βλαχικς ετε της σλαβικς γλσσας εναι τομα τουλχιστον νω των 40 ετν, εν χι πολ μεγαλτερα.
Αυτ εναι η γενικ εικνα ως προς την παρουσα μειονοττων στην Ελλδα. Ας λθουμε τρα στα προβλματα που δημιουργε η Συμφωνα των Πρεσπν ως προς το θμα της εγρσεως μειονοτικν δικαιωμτων. σοι τσσονται υπρ της Συμφωνας τονζουν τι τα Σκπια αναλαμβνουν την υποχρωση να σταματσουν τις επσημες μειονοτικς διεκδικσεις τους σε γειτονικς χρες. Αυτ εναι γεγονς. Εκενο που δεν αναφρουν μως εναι τι το πρβλημα δεν θα δημιουργηθε απ τα Σκπια. Το πρβλημα θα δημιουργηθε εντς της Ελλδος απ λληνες πολτες που θα χρησιμοποισουν διατξεις της Συμφωνας των Πρεσπν για να προβλλουν μειονοτικ ταυττητα.
Η συμφωνα των Πρεσπν αναγνωρζει «μακεδονικ» γλσσα. Εν εντσσεται χι στις ντιες σλαβικς γλσσες, πως ορζεται στη Συμφωνα, ελχιστη σημασα χει. Το σημαντικ εναι η αναγνριση γλσσας που χαρακτηρζεται ως «μακεδονικ». Βσει της συγκεκριμνης συμφωνας θα εμφανισθον κποιοι π.χ. ως «σωματεο μελτης της μακεδονικς γλσσας» που χει αναγνωρισθε με τα ρθρα 1.3.γ και 7.4 της Συμφωνας των Πρεσπν, πως χει κυρωθε με τον Ν. 4588/2019. Τ δυναττητες χουν να κρνουν διαφορετικ τα ελληνικ δικαστρια;
Αντστοιχο πρβλημα δημιουργεται με τη χρση του επιθετικο προσδιορισμο «μακεδονικς» ως προς την nationality (υπηκοτητα/ιθαγνεια εθνικτητα). Εναι θετικ τι ο ρος nationality ερμηνεθηκε απ τους Σκοπιανος ως υπηκοτητα/ιθαγνεια και χι ως εθνικτητα. Αυτ περιορζει το πρβλημα αλλ δεν το εξαλεφει. Το γενικ πρβλημα με τη Συμφωνα των Πρεσπν εναι τι χρησιμοποιε επιθετικος προσδιορισμος που αναφρονται σε στοιχεα ταυττητας. Πρκειται ακριβς για τα στοιχεα που βρσκουμε στην ννοια της μειοντητας. Εν δεν υπρχει μειοντητα, υπρχουν τα τυπικ στοιχεα για την επκληση υπρξεως μειοντητας. λα αυτ θα δσουν τη δυναττητα σε μα δρκα ατμων (ουσιαστικ λγες δεκδες εκατοντδες τομα) να τραβον την προσοχ, να δημιουργον εντυπσεις περ καταπισεων και να μιλον για τη δθεν παρξη μειοντητας. Και αυτ θα οφελεται στις λανθασμνες επιλογς της Συμφωνας των Πρεσπν.

* Ο κ. Αγγελος Μ. Συργος εναι αναπληρωτς καθηγητς Διεθνος Δικαου και Εξωτερικς Πολιτικς στο Πντειο Πανεπιστμιο.
(πηγ: Καθημεριν)