The strong voice of a great community
2019

Ομιλα του Μητροπολτη Πφου Γεωργου στο Φιλολογικ Μνημσυνο του Ευαγρα Παλληκαρδη

 

Α Λκειο Πφου 9.3.2019
 Για ρωες, πως τον Ευαγρα Παλληκαρδη, ο χρνος που κυλ απ την αναχρησ τους απ τον κσμο τοτο, δεν εναι «πανδαμτωρ» και δεν ενεργε καταλυτικ. Γιατ τα
στοιχεα που συνθτουν την προσωπικτητ τους δεν εναι παρμνα απ τον χρνο, αλλ απ την αιωνιτητα. Γι’αυτ και σο ξεμακρανουν, τσο η μορφ τους φεγγοβολε. Και
σο ο χρνος του αποχωρισμο αυξνει, τσο-κατ μιαν παρξενη διαλεκτικ-το νοιγμα της απουσας κλενει.
 Εξηνταδο ολκληρα χρνια πρασαν απ την ηρωικ θυσα του Ευαγρα Παλληκαρδη. Μσα σ’αυτ το διστημα γιναν βαθτατες αλλαγς στη ζω ολκληρης της
ανθρωπτητας. Αξες χασαν τη λμψη τους, δισημα ονματα καταποντστηκαν στο πλαγος της λθης. Θεσμο ξεριζθηκαν και ιδανικ ξεθριασαν. Ο ρυθμς λειτουργας
των κοινωνιν μεταβλθηκε, ο διος ο νθρωπος και η συμπεριφορ του λλαξαν. Δεν λλαξε μως οτε και λιγστεψε ο σεβασμς και ο θαυμασμς της Κυπριακς
καθς και λης της Ελληνικς κοινωνας στο πρσωπο και στην ανυπρβλητη θυσα του Ευαγρα Παλληκαρδη.
 Δεν ταν το πρασμ του απ τον κσμο τοτο σαν «πτημα διαβτη ανυπμονου, που φνηκε στην μμο μιαν αυγ» και κατ τον ποιητ, «γριο το κμα πρασε τη νκτα
και το σβει». ταν πρασμα διαβτη που τ’ αχνρια του χαρχτηκαν βαθι, σβηστα και δημιουργικ, στω κι αν η επγεια ζω του περιορστηκε σε μλις 19 χρνια. Το
μεγαλτερο αχνρι το χει αφσει στις ψυχς των μαθητν, στον στεντερο Κυπριακ αλλ και στον ευρτερο Ελλαδικ χρο που τις κανε να δονονται στον ρυθμ των δικν του
ιδανικν και αξιν. Και μνη η εκφορ του ονματος Ευαγρας Παλληκαρδης αποτελε για κθε ‘Ελληνα υπμνηση χρους και υπδειξη καθκοντος.
 Γι’αυτ και κθε φορ, που προσπαθ να αναφερθ εγκωμιαστικ στον Ευαγρα Παλληκαρδη, νιθω μιαν ιδιατερη δυσκολα, αποτρεπτικ της προσπθεις μου. Οι
δυσχρειες δεν παρουσιζονται μνο σ’εμνα. Ισχουν και για τους ευφραδστερους των ρητρων, ακμα και για τους σοφτερους των ανθρπων. Και η δικαιοσνη επιβλλει, ο
λγος της αδυναμας να αναζητηθε χι σ’σους επιχειρον να σκιαγραφσουν την προσφορ και να εγκωμισουν τη θυσα του, αλλ σ’αυτν τον διο τον ρωα, ο οποος με τον ανεπανληπτο αγνα και την ηρωικ θυσα του δημιοργησε τερστια απσταση μεταξ του και μεταξ μας.
 Ο νεαρς ρωας απ την Τσδα αποτελε να σπνιο φαινμενο πνευματικς ωρμανσης, που συνδαζε τον ποιητικ λυρισμ-θαυμαστ επαλθευση του νοματς του,
του ευ-αγορεειν- με ακατβλητο και ασυμββαστο αγωνιστικ πνεμα, οξεα ασθηση αξιοπρπειας, υπερνθρωπη αντοχ στους πνους των βασανιστηρων και
ακλνητη πστη στο δκαιο του εθνικο αγνα, στον οποο εχε στρατευθε ολψυχα.
 Και πργματι! Ποιος κλαμος θα μποροσε επξια να εγκωμισει και ποια γλσσα θα μποροσε αντξια να αναφερθε σ’ναν φηβο, ο οποος στα 15 του χρνια αψηφ
την πνοπλη αγγλικ αστυνομα, κατεβζει απ το στδιο της Πφου την Αγγλικ σημαα και πετυχανει ματαωση των εορτασμν για τη στψη της βασλισσας, πργμα που γινε
μνο στην Πφο, απ λες τις πλεις της ττε Βρεττανικς αυτοκρατορας; ποιος μνος θα εξαρκοσε προς μνον των κατορθωμτων και της αυτοθυσας ενς 17χρονου
μαθητ που ανταλλσει την νεση και την ευκολα της μαθητικς ζως με τη τραχτητα του ανταρτοπολμου, το ελπιδοφρο μλλον με τον υπρ πστεως και πατρδος θνατο στην αγχνη; ταν, στην ηλικα του, οι σημερινο νοι ψχνουν ακμα τον δρμο τους και παλινδρομον ανμεσα στην ξεγνοιασι και τις απολασεις, αυτς ανβαινε στα
σκαλοπτια της αγχνης για να βρει τη λευτερι.
 Αποδεχτηκε, ντως, ο Ευαγρας Παλληκαρδης κορυφαα μορφ του απελευθερωτικο μας αγνα, πρτυπο ελληνικς αρετς. Γι’αυτ και εναι ξιος, κατ την εκκλησιαστικ μας
γλσσα, «εν πσι καιρος υμνεσθαι».
 ταν διακρυττε τι θα’παιρνε το μονοπτι που πει στη λευτερι, ξερε χωρς καμιν αμφιβολα, τι η λευτερι κερδζεται μνο με αμα και πως εναι πντα «απ’τα κκκαλα
βγαλμνη». Γι’αυτ γρφει, αποχαιρετντας τους συμμαθητς του, τι "μπορε και να μην τον ξαναδον παρ μνο νεκρ". Μα δεν δελιασε. Και εναι αυτ η συνειδητ
αντιμετπιση του θαντου, στα χρνια της εφηβεας και των ονερων, που τον κατστησαν χι μνο πανελλνιο αλλ παγκσμιο σημεο αναφορς. Γι’αυτ και "δεν κνει να τον
κλαμε…"
 Δεν ταν τυχαα η πορεα και η καταλυτικ παρουσα του τη συγκεκριμνη χρονικ στιγμ στα δρμενα της Κπρου.
Τριανταπντε Ελληνικο αινες στην Κπρο, απθεσαν στη γενι του ’55 την ευθνη για την απελευθρωση του τπου.
Αυτ η συνεχς Ελληνικ παρουσα στην Κπρο, ταν το ιστορικ υπδαφος, πλοσιο σε αξες και ιδανικ, καθοριστικ ενς ορισμνου τρπου ζως, πνω στο οποο
φνηκε και παρουσασε τις μοναδικς αρετς του ο Ευαγρας Παλληκαρδης. λοι εκενοι οι πργονοι δδαξαν με την καρτερα και τον ηρωισμ τους, τα συχν κινματα
προς αποτναξη του δουλικο ζυγο, πως σχατο περιεχμενο και σκοπς της ζως κθε Κυπρου θα’πρεπε να ταν η εθνικ του αποκατσταση.
 Αναφρει ο Γ. Χατζηκωστς τι "υπερηφανευταν για το νομ του, το οποο, πως γραψε σ’ να κεμεν του, ταν το διο με του αρχαου κπριου βασιλι της Σαλαμνος,της
μεγαλτερης φυσιογνωμας του τπου μας στους τριανταπντε αινες του Ελληνικο βου μας.
 Εναι κτω απ’ αυτς τις προποθσεις, που ο Παλληκαρδης ανδρθηκε με το ραμα της ελευθερας και της ελληνικς πατρδας. Στο φος των ποιημτων του, καθς και στο θος της προσωπικτητς του, διαβζει κανες τους πθους του Ελληνικο Κυπριακο λαο και το πθος του για ελευθερα και νωση με την μητρα Ελλδα.
Σε μερικος στχους του, ταν θα επστρεφε πσω στην Κπρο απ την καθιερωμνη επσκεψη των τελειοφοτων μαθητν του Γυμνασου στην Ελλδα, μας φησε μια
συγκλονιστικ επκληση, καταστλαγμα των πθων των τριανταπντε Ελληνικν Κυπριακν αινων: "Στην Κπρο σαν θα πμε, στ’ ωραο μας νησ, σε θλουμε να φτσεις,
Ελλδα μας κι εσ".
 Η φλγα, που οιστρηλατοσε την ανσυχη ψυχ του, βρκε διπλ διξοδο: Θεωρητικ και πρακτικ. Θεωρητικ στα γραφμεν του: εξμνησε την ελευθερα και την Ελλδα με «λγον μουσικ κεκραμνον», κατ τον Πλτωνα? πρακτικ, στη μμηση των παλιν αρματωλν και κλεφτν.
Η πρξη του εκενη, να εγκαταλεψει τα μαθητικ θρανα και να ζωστε τα ρματα, για αποτναξη του αγγλικο ζυγο, ενργησε ως μνος για γρηγοροντες και βροντ για
καθεδοντες, θτοντας τον καθνα απναντι των ευθυνν του. Εναι χαρακτηριστικ πως στο γρμμα που φησε στους συμμαθητς του, φεγοντας για το βουν, στις 5 του
Δεκμβρη του 1956, χωρς να επιβλλει την επιλογ του σε καννα, τους προτενει ξεκθαρα να τον μιμηθον. Κι ποιος θελσει για να βρει να "χαμνο αδελφ" να παλι του φλο,

" ας πρει μιαν ανηφορι,
 ας πρει μονοπτια
να βρει τα σκαλοπτια
 που παν στη Λευτερι."

 Ανδειξε, τσι, τον εαυτ του φορα της Ελληνικς αρετς, που επιτσσει προσπιση, ανκτηση της ελευθερας με κθε θυσα? και ταν ακμα η συμβατικ λογικ λει πως η
αντιπαρθεση προς τον κατακτητ, η αντσταση προς επδοξους κατακτητς εναι πελπις. Στην Κυπριακ ιστορα παραμνει παντοτιν παρδειγμα ηρωσμο ο Ονσιλλος, που τα’βαλε πεζς με τα φιππα στφη των Περσν. Και ο Παλληκαρδης, κατ παρμοιο τρπο, παρλο που εχε συνασθηση και της αριθμητικς και της πολεμικς μειονεξας μας απναντι στον γγλο κατακτητ, ταν αποφασισμνος για κθε θυσα. Η λογικ και οι αριθμο εναι, πολλς φορς, βεβαωσις θαντου. Εκενος, μως, ξερε το μυστικ της ζως· τον αγνα. ξερε τι χωρς πστη σε σκοπ, τα πλα και τα πυρομαχικ εναι τα πιο χρηστα σιδερικ. Και αποδεχτηκε, πργματι, στον απελευθερωτικ μας αγνα, τι το ψυχικ σθνος καταβλλει τον αριθμ.
 Εναι ξιο ιδιατερου θαυμασμο το απαρμιλλο θρρος που επδειξε κατ τη διρκεια της δκης του, μιας δκηςπαρωδας, με προειλημμνη απφαση. Αρνθηκε κθε νομικ αρωγ. Παραδχτηκε την κατηγορα για τη μεταφορ πυροβλου πλου- στω κι αν αυτ δεν ταν τοιμο για χρση- κυρως απ εθνικ περιφρνηση προς τους γγλους, αλλ και λγω της ευθτητας που τον δικρινε. Εξ αιτας αυτς της ευθτητς του, εξλλου, δεν πταξε το πλο ταν βρθηκε απναντι στο αγγλικ στρατιωτικ απσπασμα, οτε και το’ βαλε στα πδια.
 Λγεται πως ποιος μπει σ’ να διλογο με κποιον λλο, δημιουργε μ’ αυτν σχση συγκοινωνοντων δοχεων.
Αναγκαστικ καταδχεται να κατεβε στο εππεδο του λλου.
Πς μποροσε ο ιδεολγος φηβος, που απκτησε "νθει νετητος πρεσβυτρων σνεσιν"- να εξισωθε στω και μ’αυτν τον τρπο με τους γγλους, που παρ τους επανους για το Ελληνικ θαμα της Πνδου και την ηρωικ αντσταση της Κρτης, λγα χρνια πριν, αρνονταν ανερυθραστα ακμα και την εγκατσταση της εν εξορα Ελληνικς Κυβρνησης στην Κπρο, για να μην αναπτερωθον οι πθοι των Κυπρων για την νωση με την
Ελλδα; Απντηση σ’αυτος, απ τον ρωα, ταν η περιφρνηση. Η απντησ του, ταν ρωτθηκε αν εχε ο,τιδποτε να πει για να μην του επιβληθε η ποιν του
θαντου ταν, νας παινας Ελληνικς λεβεντις: "Ξρω τι θα με κρεμσετε. ,τι καμα το καμα ως λλην Κπριος ο οποος ζητε την ελευθερα του". Εφρμοσε στην πρξη την
προγονικ ρση πως "τον ευγεν χρη καλς ζην καλς τεθνηκναι".
 Με το νεανικ αμα του, ο Ευαγρας Παλληκαρδης γραψε, τσι, κατηγορα αδυσπητη κατ των ισχυρν της γης: την κατηγορα τι στον 20 αινα εξακολουθοσαν να αρνονται στους λλους το δικαωμα που κρυτταν ως ιερ και απαραβαστο για τους εαυτος τους. Και τι πρεπε να χνεται, ακμα, αμα για να δδεται το φυσικτερο δικαωμα του ανθρπου, το δικαωμα της ελευθερας. Η μνμη του, και μνο γι’αυτ, θα εναι πντα «μετ’εγκωμων». Γιατ με τη θυσα του μς διγραψε πορεα ζως και με τη δρση του περιγραψε την αξιοπρπεια που πρπει να επιδεικνουμε ως λληνες και ως Χριστιανο. Κι απ την αγχνη του πρβαλαν ροδζουσες ακτνες μακρινς αυγς ελευθερας.
 Εξηνταδο χρνια απ τον ηρωκ θνατο του Παλληκαρδη και στερα απ την κρως επικνδυνη εθνικ περιπτεια που ακολοθησε, οφελουμε να αντλσουμε διδγματα απ τη θυσα του για το μλλον. Η θυσα του, που αναζωπρωσε, ττε, τον αγνα της ΕΟΚΑ, εμψχωσε και πεσμωσε τον Κυπριακ Ελληνισμ, και γινε παγκσμιο σμβολο πλης για ελευθερα, θα πρπει να αποτελε και για μας σμερα πυξδα ζως και δεκτη πορεας. Οφελουμε να εμπνευστομε απ τον ηρωσμ του, ιδιατερα σμερα.
Σμερα που κριο πρβλημα της Κπρου, αλλ και ολκληρου του Ελληνισμο, παραμνει η αποτροπ του Τουρκικο επεκτατισμο, χρειαζμαστε ανασνταξη δυ ν μ ε ων, α ν α β π τ ι ση στ ο ε θ νι κ π α ρ ε λθ ν, παραδειγματισμ απ τη ζω του φηβου Ευαγρα Παλληκαρδη. «Αναθεωροντες την κβαση της αναστροφς» του, θα πρπει και εμες «να μιμομαστε τον τρπον».
 Η Κπρος, στη μακραωνη ιστορα της, βρθηκε πολ συχν στο στχαστρο κατακτητν, που προρχονταν λλοτε απ την Ανατολ και λλοτε απ τη Δση. Δοκιμστηκε απ αλλεπλληλες εισβολς και πολυκμαντες κατοχς, πληγθηκε με τρομερς λεηλασες, αλλ ντεξε. ντεξε γιατ οι πργονο μας δεν σαγηνετηκαν απ τις υποσχσεις των
κατακτητν, οτε και κμφθηκαν απ τις απειλς τους.
μειναν προσηλωμνοι, παρ τις κακουχες και τους εξανδραποδισμος, στις αξες και στα ιδανικ της πστης και της πατρδας μας.
 Αυτ που ξεκθαρα επιδικει αυτ τη στιγμ η Τουρκα εναι η αναγνριση και νομιμοποηση της διχοτμησης που χει πετχει επ του εδφους απ τη μια, και η συγκυριαρχα σ’ολκληρη την Κπρο απ την λλη, με μνιμο τελικ στχο την κατληψη και τουρκοποηση ολκληρης της Κπρου. Συνεχς μας υπενθυμζει αυτ την τακτικ της η κατοχικ δναμη. Εν κατχει το βρειο τμμα της πατρδας μας, απειλε και εκβιζει για δθεν δικαιματ της στον υποθαλσσιο πλοτο των ελεθερων περιοχν.
 Θα ταν εσχτη αφλεια να πιστεουμε τι η Τουρκα θα σεβαστε, χωρς να εξαναγκαστε προς τοτο, τα δικαιματα του γηγενος πληθυσμο της νσου και θα πασει να
προωθε μτρα που παγινουν τον στρατηγικ λεγχ της πνω σ’ολκληρη την Κπρο.
 Τα τσα χρνια γονου διαλγου απδειξαν τι η Τουρκα θλει τον διλογο-πως αυτς γνεται σμερα-για να θτει, μσω των εδ εγκθετν της, νες διεκδικσεις και για να παραμνει η δια στο απυρβλητο.
 Για να εμαστε πειστικο, σε φλους και εχθρος, θα πρπει να καταστσουμε, ως Ελληνισμς, σαφς τι η λση που θα αποδεκτομε δεν θα πρπει να αφσταται των δικαιωμτων που απολαμβνουν λοι οι λλοι Ευρωπαοι, οτε και να θτει σε κνδυνο το μλλον του Ελληνισμο στην Κπρο.
Αυτ συνεπγεται, ασφαλς, την αποχρηση λων των εποκων και λων των τουρκικν στρατευμτων απ τον τπο μας.
 Νομζω πως απηχ και τις απψεις της πλειοψηφας του Κυπριακο Ελληνισμο αν πω τι εκενο που δεν τολμσαμε το 1983, με την ανακρυξη του ψευδοκρτους, και το 2004,
με το αποτλεσμα του δημοψηφσματος, την απσειση δηλ. λων των μονομερν υποχωρσεων και δεσμεσεν μας, θ α π ρ π ε ι ν α τ ο τ ο λ μ σ ο υ μ ε τ ρ α . Κ α ι ν α επανατοποθετσουμε το πρβλημ μας στις σωστς του διαστσεις. Το Κυπριακ εναι πρβλημα εισβολς και κατοχς. Θα πρπει η Τουρκα να αναγκαστε να εγκαταλεψει την Κπρο για να αποκατασταθον πλρως τα κυριαρχικ δικαιματα της Κυπριακς Δημοκρατας. Εναι τοτο και ελχιστος φρος τιμς προ τους ρως μας. Δεν δωσαν αυτο το αμα τους, και ο Παλληκαρδης δεν ανβει στην αγχνη, για τη Διζωνικ Δικοινοτικ Ομοσπονδα, λση που περιλαμβνει λες τις διαχρονικς επιδιξεις των
Τορκων και που οδηγε, προγραμματισμνα, στην τουρκοποηση του τπου μας.
 Στην ομιλα του, ταν παραλμβανε το βραβεο Νμπελ, ο μεγλος μας ποιητς Γιργος Σεφρης εχε πει ανμεσα στ’ λλα και τα εξς: "Οι λληνες περσαμε βσανα πολλ. Στο
διβα των αινων πολλο μηδσανε, πολλο κατντησαν γραικλοι, πολλο εξισλαμστηκαν και γνηκαν γεντσαροι, αρκετο συνεργστηκαν με τους Φργκους, μπολιστηκαν με
τη νοοτροπα τους και αφομοιθηκαν απ αυτος. μως πντα υπρχαν οι λληνες που διατηροσαν τη συνχεια και την παρδιδαν στην επμενη γενι! Κι αυτο οι λληνες,-
τολμ να πω τι σ’αυτος συγκαταλεγμαστε κι εμες λοι, που βρισκμαστε σμερα εδ και που αγωνιομε για το μλλον της Κπρου,-πρπει να εμαστε τοιμοι για αγνα.
 Εχαμε ξεκινσει, με ενθουσιασμ τον αγνα για την νωση με την Ελλδα, χοντας πσω μας ως συμπαρασττες περισστερες απ εκατ γενις Ελλνων, που διατρησαν, με ποταμος αιμτων και εκατμβες θυσιν, την ελληνικτητα της Κπρου. Και κινδυνεουμε, απ τα συμφροντα και τα επεκτατικ σχδια των Τορκων και λλων ξνων δυνμεων, αλλ και τα δικ μας σφλματα και τις δικς μας παραλεψεις, να εμαστε η τελευταα γενι των Ελλνων στην Κπρο. Η συνειδητοποηση αυτο του κινδνου θα πρπει να μας οδηγσει σε συσπερωση λους τους λληνες, που κι αν ζομε, στην Κπρο, στην Ελλδα, σ’ λο τον κσμο, γρω απ ναν και μοναδικ στχο: Την
αποτελεσματικ αντιμετπιση και απκρουση αυτο του κινδνου.
 Σμερα που δοκιμζεται η αντοχ του θνους, τρα που πλττεται η τιμ και διακυβεεται η παρξη μας, σμερα που "επ το μγα ερεπιον" η Ελληνικ Ελευθερα πλανται για να
μελετσει την αντδραση και τις διαθσεις των παιδιν της, εναι ανγκη να στραφομε προς τους ρως μας, οι οποοι μσα στην καταχνι σαν φροι τηλαυγες μας φωτζουν τον
δρμο και αφυπνζουν τη συνεδησ μας.
 Θα πρπει, δχως λλο, να εγκολπωθομε την αγωνιστικ διθεση που εκενοι επδειξαν και την οποα παρουσασε στον ψιστ της βαθμ ο Ευαγρας Παλληκαρδης που
τιμομε σμερα. Μνο με ττοιες προποθσεις θα ξεπερσουμε την κρση και τις δυσκολες των καιρν και θα πορευθομε ως Ελληνισμς στον δρμο των εθνικν
πεπρωμνων μας.