The strong voice of a great community
- Ιολιος 2019

Τιτνα Λοζδου: Η γυνακα που νκησε τον Αττλα στο Ευρωπακ Δικαστριο Ανθρωπνων Δικαιωμτων

Τριντα χρνια αγνα στο ΕΔΑΔ συμπληρθηκαν στις 22 Ιουλου για την ξεναγ απ την Κερνεια, «τη γυνακα που νκησε τον Αττλα», την Τιτνα Λοζδου. Κατφερε να καταδικσει την Τουρκα, να πρει τις αποζημισεις για τη μη χρση της περιουσας της και απ το 2005 αγωνζεται για την απδοση της περιουσας της. Αυτ εναι η πιο δσκολη μχη, πως λει, μια που η γκυρα επενδει πολιτικ κεφλαιο για κλεσιμο της υπθεσης Λοζδου.

Αποκαλπτει πως εν το σστημα χει δουλψει εξαιρετικ μχρι τρα, σον αφορ την εφαρμογ της απφασης υπεισρχονται λλοι παργοντες, οι οποοι το υπονομεουν, τα πολιτικ παιχνδια που παζονται πολλς φορς εναι πιο δυνατ απ τις νομικς αποφσεις. Εν κρδισε την υπθεση, διασφαλστηκε το ιδιοκτησιακ δικαωμα των περιουσιν στα κατεχμενα, διερωτται τι θα γνουν οι περιουσες, αφο το θμα χει γνει ακμη πιο πολπλοκο. Η επμενη μεγλη μχη θα δοθε τον Σεπτμβριο στο Στρασβοργο.

-Ποια εικνα δεν σβησε 30 χρνια μετ την καταχρηση της αγωγς εναντον της Τουρκας στο Ευρωπακ Δικαστριο Ανθρωπνων Δικαιωμτων στις 22 Ιουλου 1989;

-Η οικογνει μου στην Κερνεια και η δρση μου στην πορεα «Οι Γυνακες Επιστρφουν». Αυτς οι δο εικνες κυριαρχον μσα μου σον αφορ τα 30χρονα απ την ατηση στην Επιτροπ Ανθρωπνων Δικαιωμτων, σχετικ με την ειρηνικ απδοση της περιουσας μου στην κατεχμενη Κερνεια.

-Η μνμη χει ξεθωρισει;

-χι, η μνμη της ζως μου στην Κερνεια δεν χει ξεθωρισει -μπορε κποιες λεπτομρειες, οι οποες ανακαλονται σε διφορες περιδους. σον αφορ τις λεπτομρειες, το γιατ αποφσισα να κνω την ατηση, δεν χει ξεθωρισει καθλου.

-Πσο χρονν φγατε απ την Κερνεια;

- φυγα το 1972, ταν παντρετηκα τον Αντρα και λθα Λευκωσα. Σκοπς μας ταν να εγκατασταθομε στην Κερνεια, αλλ την εποχ εκενη η πρσβαση απ και προς την Κερνεια ταν δσκολη, γιατ υπρχε το «κομβι» των Ηνωμνων Εθνν.

-Τι ταν το κομβι;

-Το 1963, ταν γιναν οι διακοινοτικς φασαρες και οι Τορκοι αποχρησαν απ την κυβρνηση, λεγχαν το βρειο μρος της εντς των τειχν Λευκωσας, που και δημιουργθηκε η Πρσινη Γραμμ, αλλ και τον δρμο Λευκωσας – Κερνειας. Αφο πραν τον γιο Ιλαρωνα, δημιοργησαν ναν θλακα, απ που μνο με τη συνοδεα των Ηνωμνων οι Κερυνειτες ερχντουσαν, σε συγκεκριμνες ρες, στη Λευκωσα. ταν το λεγμενο «κομβι».

-Ο αγνας σας ξεκνησε με τις «Γυνακες Επιστρφουν»;

-Ναι, συμμετεχα απ το 1975, ταν γινε η πρτη πορεα με επικεφαλς τη Μελνα Μερκορη. Συνδευσα την ομδα της στην πορεα της Αμμοχστου ως νεαρ ξεναγς. Ο πατρας μου εκενη την εποχ ταν εγκλωβισμνος στο ξενοδοχεο Ντουμ στην Κερνεια και θελα με την πρξη μου αυτ να δεξω τι καταπατονται τα ανθρπινα δικαιματα, τι θλουμε να επιστρψουμε στα σπτια μας, τι η Κπρος εναι μια. Ο πατρας μου μεινε εγκλωβισμνος απ τον Ιολιο 1974 μχρι τον Απρλιο 1975, ταν τον διωξαν οι Τορκοι.

-Ποια ταν η πιο δυναμικ πορεα των Γυναικν;

-Αυτ που γινε στον γιο Παλο το 1988, στην οποα η δρ Helen Σωτηρου, με τις γυνακες πσω της, λθε αντιμτωπη με τον τουρκικ κατοχικ στρατ. Και οι πορεες στα Λμπια και στην χνα το 1989 ταν εξσου δυναμικς. Στην πορεα στα Λμπια εχα συλληφθε μαζ με λλες γυνακες. Εναι αυτ η πορεα που μου νοιξε μιαν λλη πορεα, αυτν στο ΕΔΑΔ.

-Πς εμπιστευτκατε ναν 27χρονο ττε δικηγρο, τον Αχιλλα Δημητριδη, για να ξεκινσετε τον αγνα στο ΕΔΑΔ;

-Λγες βδομδες μετ την πορεα, μαθα απ τον δικηγρο μου Αχιλλα Δημητριδη, ο οποος εχε κνει μια εξειδκευση «stage» στο Συμβολιο της Ευρπης στο Στρασβοργο, τι η Τουρκα εχε υπογρψει το ρθρο 25 της Ευρωπακς Σμβασης Ανθρωπνων Δικαιωμτων, το οποο επτρεπε σε τομα να καταχωρσουν εναντον της αιτσεις για παραβαση των ατομικν τους δικαιωμτων. Θερησα, λοιπν, ταν ο Αχιλλας μου εξγησε τι θα μποροσα να αιτηθ, τι ταν νας πολ αξιοπρεπς τρπος να χρησιμοποισω τον μηχανισμ που μου επτρεπε η Ευρωπακ Σμβαση Ανθρωπνων Δικαιωμτων, για να διεκδικσω το δικαωμα για την ελεθερη και ειρηνικ απλαυση της περιουσας μου. Ναι, τον εμπιστεθηκα, γιατ το νστικτ μου μο λεγε τι ταν πολ σωστς δρμος.

-Ξρατε τι ταν το ΕΔΑΔ;

-Εχα κποια αντληψη για την Επιτροπ Ανθρωπνων Δικαιωμτων, χι μως γνση των διαδικασιν της ατησης.
Ο πατρας μου, ταν γρισε εγκλωβισμνος, ως γιατρς κατθεσε, για την καταπτηση των ανθρωπνων δικαιωμτων που εχε βισει, στην 1η Διακρατικ, της οποας, δυστυχς, το θετικ για μας πρισμα δημοσιεθηκε πολ αργτερα, για πολιτικος λγους.

-Ββαια ττε κανες δεν ξερε για ανθρπινα δικαιματα;

-λοι οι πρσφυγες με την εκδωξ τους απ τις πατρογονικς τους εστες εχαν βισει την καταπτηση του δικαιματος ειρηνικς απλαυσης της περιουσας τους. να πργμα που πιστεω τι δημιοργησε η υπθεσ μου και η δημοσιτητα που πρε εναι πως δωσε ουσα στο τι υπρχει κποιο σστημα, που εναι τοιμο να εξετσει το γεγονς τι κανες δεν χει το δικαωμα να μας στερσει τον χρο απ που καταγμαστε.

-Προβληματιστκατε πριν να λβετε την απφαση;

-«Οι Γυνακες Επιστρφουν» και η τελευταα πορεα προς τα κατεχμενα μου δημιοργησαν κατ κποιον τρπο να αδιξοδο... Μια να, παρμοια αππειρα σως να εχε το διο αποτλεσμα. Ο Αχιλλας μου νοιξε τον δρμο προς το Στρασβοργο. Ενδμυχα ξερα τι παιρνα τη σωστ απφαση. Το συζτησα με τον ντρα μου και με τον πατρα μου, ο οποος μου επε να προχωρσω, «για να βλω να μικρ τουβλοδι». τσι και προχρησα, χοντας εμπιστοσνη στον Αχιλλα.

-Πς σας αντιμετπισε στην αρχ ο κσμος;

-Ο απλς ο κσμος το βλεπε θετικ, δυσπιστα μως εισπραττα απ ορισμνα αντερα κυβερνητικ στελχη. Νομζω τι φοβντουσαν μπως η δικ μου υπθεση μπαινε εμπδιο στις συνομιλες ...

-Πς ταν πρτη μρα που βρεθκατε στην αθουσα δικαστηρου στο Στρασβοργο;

-Να σας πω τι η υπθεσ μου εναι απ τις λγες που πρασαν απ λα τα νενομισμνα τμματα, λες τις διαδικασες για ατομικ προσφυγ. Το σστημα ττε ταν διαφορετικ. Πγα πρτα απ την Επιτροπ Ανθρωπνων Δικαιωμτων, της οποας τα μλη ταν πρσβεις, νομικο, η οποα εχε πολιτικ χαρακτρα. Η Επιτροπ αυτ εξτασε εκ πρτης ψεως αν υπρχε παραβαση. κριναν πρτα τι ο γεωγραφικς περιορισμς που βαλε η Τουρκα ταν κυρος και μετ εξτασαν την υπθεση στην ουσα της.

Με τον τρπο που μτρησαν τις ψφους δεν την στειλαν στο Δικαστριο. Χρησιμοποησα το πλο που μου παρεχε το σστημα, να κνω ατηση στην Κυπριακ Κυβρνηση μσω του Γενικο Εισαγγελα, για να πρει εκενη την υπθεση στο Δικαστριο, παραμνοντας μως ατομικ. Το κανε η Κυβρνησ μας πντε λεπτ πριν τις 12 που ληγε η προθεσμα, με απφαση του αεμνηστου Προδρου Γλακου Κληρδη, ο οποος εχε πρει νομικ συμβουλ απ τον γγλο νομικ Ian Brownly. Απ ττε την υπθεση υποστριζε και η Κυβρνηση με την παρουσα του Γενικο Εισαγγελα Μιχαλκη Τριανταφυλλδη και αργτερα του Αλκου Μαρκδη.

-Αν δεν παιρνε αυτ την απφαση η Κυπριακ Κυβρνηση;

-Ττε η υπθεση δεν θα προχωροσε. ταν μεγλη καμπ. H Κυπριακ Κυβρνηση παραπμπει την υπθεση στο Δικαστριο Ανθρωπνων Δικαιωμτων, και το 1996 βγανει η πιο σημαντικ απφαση, που λει τι το ψευδοκρτος εναι μια υποτελς διοκηση της Τουρκας, θεωρε τι η Τουρκα εναι υπεθυνη για οτιδποτε συμβανει στα κατεχμενα και αναγνωρζει ως νμιμη κυβρνηση την Κυπριακ Δημοκρατα. Επσης αναγνωρζει τι υπρχει συνεχιζμενη καταπτηση του ανθρπινου δικαιματος της ειρηνικς απλαυσης της περιουσας μου. Μετ, αυτεπγγελτα το Δικαστριο επιδκασε αποζημισεις για τη μη χρση της περιουσας. Το 1998 το δικαστριο επιδκασε αποζημισεις, που συμπεριελμβαναν ποσ μη χρσης της περιουσας, τα δικαστικ ξοδα και ποσ της ηθικς ζημις.

Η απφαση για καταβολ αποζημισεων για μη χρση

-Πς θυμστε τη μρα που βγκε η απφαση το 1996;
-Πγα στο Στρασβοργο με τον σζυγ μου και τη δικηγρο Ιωννα Λοζδου. Ο Αχιλλας Δημητριδης μεινε στην Κπρο. Η λειτουργς του ΕΔΑΔ που μας συνδευσε στην αθουσα του Δικαστηρου φανεται τι ξερε την απφαση. Μπκαμε σε να δειο Δικαστριο. ταν μνο ο πρεδρος και κποιος απ τους γραμματες. Οι Τορκοι δεν εχαν λθει. Καθταν η Ιωννα απ τη μια και ο Αντρας μου απ την λλη. Μας βαλαν την απφαση μπροστ μας. Πριν αρχσει να τη διαβζει ο δικαστς, εχα γχος και η λειτουργς πλησασε τον Ανδρα και του επε χαμογελντας να μου κρατ το χρι. ταν ρχισε να διαβζει ο δικαστς -αρκετς σελδες-, χθηκα μσα στους νομικος ρους. Η Ιωννα με παρπεμψε στη σελδα με την τελικ απφαση.

-Χαρακτηριστικ εναι η φωτογραφα σας στα ΜΜΕ βγανοντας απ το Δικαστριο, ανεμζοντας την απφαση στο χρι γεμτη χαρ.
-Ναι, ταν μια αυθρμητη κνηση, νιωσα τι θελα να μοιραστ τη χαρ μου μαζ με τον κσμο που τσο αγκλιασε αυτ την υπθεση. Αυτ ταν η πρτη νκη, το 1996. Δο χρνια μετ βγκε η απφαση για τη χρηματικ αποζημωση. στερα ρχισε λλος αγνας, για εφαρμογ της απφασης. Μια λλη καινοτομα ταν τι πγαινα στο Στρασβοργο, με τη συμβουλ του Αχιλλα Δημητριδη, και βλεπα τους μνιμους αντιπροσπους των κρατν μελν που ταν υπεθυνοι για την εκτλεση των αποφσεων.
Το 1998 γινε μια μεγλη αλλαγ στο σστημα των δικαστηρων, διτι γιναν μλη λες οι χρες του πρην Ανατολικο Μπλοκ και τσι καναν διαβαθμσεις. Ξεκνησε το σστημα να ξεχειλζει απ αιτσεις, πργμα που χρησιμοποησαν και οι Τορκοι. Πγα στο Στρασβοργο το 1998 για να εκτελεστε η απφαση, το 2000, 2001 και το 2002. Μετ απ πρα πολλς πισεις απ το διο το σστημα, η Τουρκα δωσε την αποζημωση για τη μη χρση της περιουσας και βγκε ψφισμα τι θα εξετσει το θμα της απδοσης της περιουσας το 2005.

Η πιο δσκολη περοδος εναι η παροσα

-Πς γινε η πληρωμ;
-Η Τουρκα πλρωσε μσω του Συμβουλου της Ευρπης στον λογαριασμ μου στην Κπρο. Τα λεφτ δεν ταν ο σκοπς, αλλ μια απδειξη τι λειτουργε το σστημα, τι υπρχει τερστια ζημι με την κατακρτηση των περιουσιν λων των Κυπρων. Πγα ξαν στο Στρασβοργο το 2005, που μπκε στην ατζντα για να εκτελεστε η απφαση της ειρηνικς απδοσης της περιουσας, που εναι και η πιο δσκολη φση για την υπθεσ μου.

-Γιατ τρα εναι η πιο δσκολη στιγμ;

-Η Επιτροπ Υπουργν εναι δεσμευμνη να εφαρμσει τις αποφσεις του ΕΔΑΔ. Το ΕΔΑΔ το 2010 αναγνρισε την Επιτροπ Αποζημισεων που δημιοργησε η Τουρκα στα κατεχμενα. Το 2007, η Τουρκα, μσω της παρνομης ττε Επιτροπς, αυτεπγγελτα μου κανε πρταση για να πρει την περιουσα και να μου δσει αποζημωση, αντθετα με την απφαση για απδοση της ειρηνικς απλαυσης της περιουσας, ισχυριζμενη τι η περιουσα μου δθηκε σε Τουρκοκπριους πρσφυγες, χωρς να δσει πληροφορες σε ποιους και πτε, παρλο που οι ττλοι ιδιοκτησας εξακολουθον να μου ανκουν. Φυσικ και δεν δχτηκα. Το θμα τθηκε ξαν το 2018, με την Τουρκα να επιμνει να κλεσει η υπθεσ μου και να πω στην επιτροπ.

-Γι’ αυτ πγατε στο Στρασβοργο με την κρη σας τον Μιο του 2018;

-Ναι, εδαμε λους τους πρσβεις, εξηγντας τους τι η υπθεσ μου εναι στα χρια τους πολ πριν απ τη δημιουργα της Επιτροπς Αποζημισεων και θα πρπει να δοθον εξηγσεις. Η Τουρκα αποχρησε απ την Επιτροπ Υπουργν τον περασμνο Ιονιο, επιμνοντας να κλεσει η υπθεσ μου, και επανλθε σφοδρτερη τον Ιονιο του 2019 με το διο επιχερημα, με αποτλεσμα να τεθε σε ψηφοφορα να μην περσει και την δια να επιμνει να ξανασυζητηθε τον ερχμενο τον Σεπτμβριο του 2019. λπιζε τι μετ απ την ψηφοφορα των μελν-κρατν θα κλεινε την υπθεση. Πολλο τρησαν αποχ, γεγονς που βοθησε, αλλ υπρχουν χρες που εναι εναντον μας, πως οι Αγγλα και Γερμανα, και ελπζω τι αυτ τη φορ, και υπ το φως της ενημρωσης που κναμε στον πατο Αρμοστ της Βρετανας στη Λευκωσα, θα χουμε αλλαγ στη στση της Αγγλας. Σε λη αυτ τη διαδικασα εναι μεγλη η βοθεια του υπουργο Εξωτερικν, κυρου Νκου Χριστοδουλδη, και της Εισαγγελας.

-Τρα τι γνεται;

-Θα δοθε ξαν μχη τον Σεπτμβριο και καθς μιλμε ρθε να δημοσευμα συνντευξης του Κπριου πρσβη στο Στρασβοργο, κυρου Αττ, που λει τι η γκυρα επενδει πολιτικ κεφλαιο για κλεσιμο της υπθεσης Λοζδου. Εναι πολ σημαντικ για την Τουρκα να κλεσει η υπθεσ μου, διτι μαζ μου θα κλεσουν και λλες 30 υποθσεις που εναι στην Επιτροπ Υπουργν, με την πιο σημαντικ, της Αρστη, που χει να κνει με το Βαρσι, και η υπθεση Λρδου.

-Εστε ρμαιο πολιτικν υπγειων συνδιαλλαγν;

-Ναι. Εν το σστημα χει δουλψει εξαιρετικ μχρι τρα σον αφορ στην εφαρμογ της απφασης, υπεισρχονται πλον λλοι παργοντες, οι οποοι υπονομεουν το σστημα. Η ατμσφαιρα στο Στρασβοργο χει διαφοροποιηθε. Τα πολιτικ παιχνδια που παζονται πολλς φορς εναι πιο δυνατ απ τις νομικς αποφσεις.

-Τα 30 αυτ χρνια σκεφτκατε κποια στιγμ να σταματσετε;

- χι. Κατ την εκδκαση υπρχαν στιγμς που μουν πολ προβληματισμνη, ταν κουγα τα επιχειρματα των Τορκων -πντα τα δια. ταν πρα πολ μεγλη ευθνη και το νιθω ακμα. Εχα δπλα μου τον ντρα μου, Αντρα, και τον Αχιλλα Δημητριδη, ο οποος δροσε προληπτικ. Η πιο δσκολη περοδος εναι η παροσα, διτι χω να κνω με ψφους των χωρν-μελν και χι με νομικ επιχειρματα. Δεν ξρεις πνω σε ποιες αρχς δνονται οι ψφοι. Ββαια μου δωσε θρρος η τελευταα απφαση της Επιτροπς Υπουργν, που απρριψε την πρταση της Τουρκας να κλεσει η υπθεσ μου.

Γρφω βιβλο με βση το αρχεο μου που θα προσφρω στον ακαδημακ κσμο

-Ξεκινσατε τη διαδικασα με μαρα μαλλι, τρα σπρισαν και στον δρμο χσατε το στριγμ σας, τον ντρα σας.
-Ναι, γι’ αυτ δπλα μου τρα εναι τα δυο μου παιδι.
-Τι εναι η Κερνεια για τα παιδι σας;
-Ζουν την Κερνεια μσω εμου, αλλ και της υπλοιπης οικογνειας. Τους χω δπλα μου για κθε απφαση που θα πρω και η σκυτλη περν σε αυτ.
-Πγατε στην Κερνεια μετ το νοιγμα των οδοφραγμτων;
-χι, γιατ περιμνω να εφαρμοστε η απφαση και να ολοκληρωθε.
-Η δημοσιτητα λλαξε τη ζω σας;
-χι, πρεπε να τη χειριστ με σεβασμ προς τον κσμο που αγκλιασε την υπθεση με πολλ αγπη. Χαρομαι που εχε ττοια απχηση. Πντα νιωθα τι πρεπε να εμαι προσεκτικ, γιατ εναι η μνη υπθεση που χει εφαρμοστε σον αφορ στην αποζημωση για τη μη χρση της περιουσας. Το μεγλο μου δλημμα εναι τι κερδσαμε την υπθεση, αλλ ο αγνας για το τι θα γνουν οι περιουσες δεν χει τελεισει, και το θμα χει γνει ακμη πιο πολπλοκο.
-«Η γυνακα που νκησε τον Αττλα»!
-Η νκη εναι το νομικ πλασιο που δημιουργθηκε για τις περιουσες λων των προσφγων. Το λλο θετικ αυτς της υπθεσης εναι τι ευαισθητοποιθηκε ο κσμος για τα ανθρπινα δικαιματα, τα οποα χουν και λλες, πολλς παραμτρους, πως των αγνοουμνων. Υπρχει να διεθνς Σμα, αυτ του Συμβουλου της Ευρπης, στο οποο μπορε να τομο να αιτηθε εναντον κρτους-μλους του Σ.Ε. για οποιαδποτε καταπτηση ανθρωπνων δικαιωμτων και να παρθον αποφσεις.
-Με τι ασχολεστε τρα;
-Εκτς απ το επγγελμ μου, του ξεναγο και της εκπαιδετριας ξεναγν, ασχολομαι με την καταγραφ του αρχεου της υπθεσς μου, το οποο πτεται πολλν πτυχν. Εμαι επσης στη διαδικασα συγγραφς βιβλου με βση το αρχεο και πρθεσ μου εναι, μελλοντικ, να χουν πρσβαση στο αρχεο φοιτητς των νομικν, πολιτικν και κοινωνιολογικν σπουδν. Ελπζω τι τσι θα προσφρω στον ακαδημακ κσμο το πολ σημαντικ αυτ υλικ για περαιτρω μελτη, συμβλλοντας στην ρευνα των νομικν αλλ και πολιτικν στοιχεων αυτς της υπθεσης, του ενς ατμου εναντον της Τουρκας.


ΠΗΓΗ: Philenews.com