The strong voice of a great community
2017

Γιατ πτυχε η Κπρος και αποτυγχνει η Ελλδα;

Γρφει ο Χρστος Κατηφρης.

Απ το 2010 ως σμερα, 5 χρες της ζνης του ευρ βρθηκαν σε οικονομικ αδιξοδο και αναγκστηκαν να καταφγουν σε προγρμματα οικονομικς προσαρμογς και χρηματοδοτικς στριξης (εφεξς: «μνημνια»): Η Ελλδα (Μιος 2010), η Ιρλανδα (Δεκ. 2010), η Πορτογαλα (Μιος 2011), Ισπανα (Ιολιος 2012) και η Κπρος (Απρλιος 2013)i.

Απ αυτς τις χρες μνο μα, η Ελλδα, δεν ολοκλρωσε με επιτυχα το πργραμμα εντς τριετας. Μνο η Ελλδα κατληξε να συμφωνσει με τους δανειστς της και δετερο και τρτο μνημνιο, εν δη συζητ να τταρτο για μετ το 2018, το οποο φανεται τι θα περιχει δεσμεσεις αλλ χι χρηματοδτηση.

Προηγουμνως, σε εππεδο Ευρωπακς νωσης των 28, η Ουγγαρα (Οκτ 2008) και η Λετονα (Δεκ. 2008) επσης χρειστηκε να καταφγουν σε μνημνια για τη στριξη του εξωτερικο τους ισοζυγου τα οποα περατθηκαν με επιτυχα εντς τριετας και τα δο. Τον Ιανουριο του 2015 μλιστα τερματστηκε και για τις δο χρες η περοδος «εποπτεας μετ το πργραμμα» (Post–Programme Surveillance, PPS) αφο εχαν αποπληρωθε το 70% του συνλου των δανεων που τους εχαν χορηγηθε απ την ΕΕ.

Η Ρουμανα επσης εντχθηκε το Μιο του 2009 σε πολυμερς πργραμμα στριξης του ισοζυγου πληρωμν (απ Ευρ. Επιτροπ, ΔΝΤ, World Bank, EIB, EBRD). Το πργραμμα αυτ μετεξελχθηκε απ την Ευρωπακ Επιτροπ το Μιο του 2011 σε πργραμμα προληπτικς γραμμς στριξης το οποο και ληξε το Σεπτ. του 2015.

Συνεπς κατ τη διρκεια της διεθνος κρσης 2008-2013, τη σοβαρτερη κρση του δυτικο καπιταλιστικο συστματος μετ απ εκενη του 1929-30, 8 απ τα 28 κρτη-μλη της ΕΕ βρθηκαν σε προφαν αδυναμα να ανταπεξλθουν μνα τους στο εξωτερικ σοκ που υπστησαν και στη γενικευμνη τση των αγορν επανεκτμησης των κινδνων. Και οι οκτ αυτς χρες αναγκστηκαν, δανειζμενες εκτκτως κεφλαια και κυρως εμπιστοσνη απ λλες κυβερνσεις και διεθνες οικονομικος οργανισμος, να εφαρμσουν, ανλογα με το διαφορετικ μεγμα προβλημτων που η κθε μα αντιμετπιζε, να σοβαρ, δσκολο και προφανς αντιδημοφιλς πργραμμα σταθεροποησης και αποκατστασης τσο των εξωτερικν και εσωτερικν τους ανισορροπιν, σο και της αξιοπιστας τους.

Γνωρζοντας κανες λα τα παραπνω, αμελικτο προκπτει το ερτημα προς λους, αριστερος, κεντρους δεξιος, λακιστς και φιλελεθερους: Γιατ εν οι επτ χρες απ τις οκτ πτυχαν την επιστροφ τους στην κανονικτητα εντς τριετας, η μα, η Ελλδα, αποτυγχνει ως στιγμς, μετ απ επτ ολκληρα τη;

Μεταξ των υπολοπων επτ κρατν που βρθηκαν σε κρση και αδιξοδο, ασφαλς το πιο πρσφορο για συγκριτικ μελτη παρδειγμα χρας εναι αυτ της Κπρου. Τι κανε η Κπρος και πτυχε, το οποο δεν κνει η Ελλδα; Αντστροφα, τι λθη κνει η Ελλδα τα οποα απφυγε η Κπρος;

Ο Κυπριακς ελληνισμς σε αντθεση με τον Ελλαδικ Ελληνισμ:

ΔΕΝ αρνθηκε αρχικς την παρξη της κρσης. Αντιθτως εμες εδ εμφατικ υποστηρζαμε τι δεν υπρχε στ’ αλθεια κρση αλλ ο θρυβος περ επερχμενης χρεοκοπας ταν απλς επινηση και τχνασμα των αγορν. Η νοδος των spreads την περοδο 2009-2010 αποδιδταν συστηματικ απ κμματα και δημοσιογρφους στην Ελλδα σε παιγνδια κερδοσκπων και χι σε πραγματικ ατια μιας οικονομας που νοσε βαρι.

ΔΕΝ αντιμετπισε ποτ τους διεθνες οικονομικος φορες (τρικα), εκενους τους οποους κλεσε δηλ. να τη βοηθσουν ως εχθρος αντιπλους. ΔΕΝ τους βλεπε οτε τους αποκαλοσε ως Δ’ Ριχ, Μασνους, Εβραους, Μπλντεμπεργκ, Ρτσαιλντ «οικονομικος δολοφνους».

ΔΕΝ εχε λακιστς πολιτικος, δημοσιογρφους και ιερωμνους οι οποοι να προπαγανδζουν συστηματικ το παντελς παρλογο και παρδοξο τι οι δανειστς δεν επιθυμον πραγματικ να σταθε ρθια η χρα στε να εκπληρσει αυτοδναμη και πλι τις υποχρεσεις της, αλλ τι προτιμον να σρνεται σε φεση και μιζρια στε να τις αρπξουν τη γη και τις επιχειρσεις της και να πολεμσουν την ορθοδοξα.

ΔΕΝ χασε πολτιμο χρνο και χρνια ασχολομενη με συνταγματολγους, εργατολγους κλπ τηλεοπτικος αστρες που ασχολονταν με ανοσια περιφερειακ ερωτματα του τπου αν εναι συνταγματικ χι η δανειακ σμβαση η περικοπ των δημοσων δαπανν (η δμευση μσω αξησης των φρων εννοεται φυσικ πως πντοτε θεωρεται συνταγματικ κατ τους ιδους αυτος συνταγματολγους και δικαστς).

ΔΕΝ αντιμετπισε το δικ του μνημνιο και τη δικ του «τρικα» ως ατια της κρσης, αλλ ως αποτελσματα αυτς. Η αυτογνωσα υπρξε στην Κπρο ισχυρτερη της τσης επρριψης ευθυνν σε τρτους.

ΔΕΝ εφηρε ψευτοδιλμματα του τπου «μνημονιακς – αντιμνημονιακς», αντιθτως κατστη σχετικ γργορα σαφς και σε πολτες και σε πολιτικος τι ο μνος τρπος για να «βγεις» απ το μνημνιο εναι να το εφαρμσεις γργορα και αποτελεσματικ.

ΔΕΝ περιπλανθηκε και παραπλανθηκε σε θεωρητικ, ανητα και αντιφατικ κλισ του τπου «εμαστε το πειραματζωο της νεοφιλελεθερης Ευρπης» πως συνβη στην Ελλδα, αν και θα μποροσε, αφο μνο στην Κπρο εφαρμστηκε το bail–in, αντ μνο του bail–out. Σημειωτον η δισωση και με bail–in. δηλ. με τη συνεισφορ των μεγαλοκαταθετν και τη χρεοκοπα της δετερης μεγαλτερης τρπεζας της Κπρου υπρξε το μνο «νεοφιλελεθερο» μτρο που εφαρμστηκε διεθνς, καθ λη τη διρκεια της διεθνος κρσης μετ τη χρεοκοπα της Lehman to 2008, σε μια γενικευμνη κρατικστικη διαχεριση της κρσης σε ΗΠΑ, Αγγλα και Ευρπη, μσα απ την προσγγιση “too big to fail”.

ΔΕΝ θεωροσε τη διαπραγμτευση για το κλεσιμο κθε αξιολγησης του προγρμματος ως μχη των οχυρν Ροπελ, οτε ως ευκαιρα αναβαπτισμο στα εθνικ διδγματα απ το Αρκδι και το Κογκι, αλλ ως ευκαιρα να μπει το μπειρο νυστρι στην πληγ και να καθαρσει τα υπαρκτ αποστματα. Μσα σε δυμιση χρνια κλεισαν με επιτυχα οκτ αξιολογσεις (μα αν τετρμηνο!!!), εν η Ελλδα χει ολοκληρσει ασθμανουσα συνολικ 10 αξιολογσεις με τους Ευρωπαους μσα σε επτ τη (τις 9 αξιολογσεις εχαμε ολοκληρσει τα πρτα 4 τη των μνημονων).

ΔΕΝ εχαν μυωπικος και αναξιπιστους ηγτες και υπουργος οι οποοι αφο υπογρφουν το μνημνιο και στη συνχεια δσκολα μτρα, δεν τα πιστεουν και ακολοθως δεν τα εφαρμζουν οτε τα υποστηρζουν απναντι στους πολτες. Οι Ελλαδτες ζσαμε τη φαιδρτητα ενς Πρωθυπουργο και μιας κυβρνησης οι οποοι εν υπγραψαν το πρτο μνημνιο, στη συνχεια επ ενμιση τος αρνονταν πεισματικ να το υλοποισουν σε ,τι αφορ τις διαρθρωτικς μεταρρυθμσεις και τις αποκρατικοποισεις, εξασφαλζοντας τσι τελικ για τον εαυτ τους το μοναδικ προνμιο να υβρζονται απ την Ελλαδικ κοινωνα ταυτχρονα ως «μνημονιακο» και ως «αντιμνημονιακο».

ΔΕΝ αναζητοσε συνεχς το Plan B C (παρ μνον για ναν μνα, εκενον που προηγθηκε της υπογραφς του μνημονου της Κπρου) αλλ προσπθησε αμσως να υλοποισει αποτελεσματικ το προταθν και συμφωνηθν Plan A, πως λλωστε καναν και οι υπλοιπες ευρωπακς χρες που βρθηκαν στην ανλογη δυσχρεια.

ΔΕΝ διθετε γραφικος μεγαλοδημοσιογρφους να προβλλουν στα τηλεοπτικ πρωινδικα μεταμεσονκτιες εκπομπς ουτοπικος παραδεσους, της Ρωσας, της Κνας, των μετοχν της τρπεζας της Ανατολς, μυστικος καταπιστευματικος λογαριασμος στην Παγκσμια Τρπεζα τους μεγαλοαπατενες-εθνοσωτρες με υποτιθμενη περιουσα διπλσια της αθροιστικς περιουσας των 50 πλουσιτερων επιχειρηματιν της υφηλου.

ΔΕΝ κατηγοροσε το ΔΝΤ και τους λλους θεσμος για τις λθος εκτιμσεις και τους «λθος πολλαπλασιαστς» αλλ φρντιζε με την γκαιρη, συστηματικ και αποτελεσματικ εφαρμογ λων των συμφωνηθντων, χωρς μαγκις και ασφειες, χι μνο να αποφεγεται η ακραα αβεβαιτητα αλλ και να προστθεται συνεχς αξιοπιστα χωρς πισωγυρσματα, συστατικ κρσιμα και απαρατητα για να γνονται μικρο οι πολλαπλασιαστς των επιπτσεων των δημοσιονομικν μτρων επ του εθνικο εισοδματος (δεξιο και αριστερο παλαιοκενσιανο παραλεψτε αυτν την παργραφο, διτι σας εναι ακατανητη).

Την προηγομενη εβδομδα πραγματοποιθηκε μια πολ ενδιαφρουσα εκδλωση με θμα «Οι καλς πρακτικς της Κπρου και η ξοδος απ το μνημνιο…» με διοργανωτς το Δημοκρατικ Συναγερμ Ελλδος και τη Γραμματεα Διεθνν Σχσεων και Ε.Ε. της Νας Δημοκρατας. Εντυπωσασε θετικ η υπεθυνη προσγγιση των Κυπρων στην κρση τους, πως αυτ παρουσιστηκε απ τον Γραμματα του Υπουργικο Συμβουλου της Κπρου κ. Θεοδση Τσιλα αλλ και απ τον Γ.Γραμματα του Κυπριακο Εμπορικο και Βιομηχανικο Επιμελητηρου Μριο Τσικκη.

Οι εισηγσεις των Κυπρων εκπροσπων αυτν του πολιτικο και του επιχειρηματικο κσμου, συμπλοντας μλιστα, επιβεβαωσαν τα σα προαναφραμε. Ο Κυπριακς ελληνισμς αντιμετπισε την κρση κατματα, με θρρος και υπομον. Εργστηκε αποτελεσματικ, χωρς καθυστερσεις και πισωγυρσματα. Δο στοιχεα φανεται πως υπρξαν καθοριστικ συστατικ της επιτυχος εξδου της Κπρου απ το μνημνιο:

α) Στο εσωτερικ: μχη και νκη επ του λακισμο, του κρατισμο και της παλαβς αριστερς

β) Στο εξωτερικ: Συνεργατικ και χι συγκρουσιακ διαπραγμτευση με τους εταρους δανειστς με τη σταδιακ οικοδμηση κλματος εμπιστοσνης και χι καχυποψας.

Με βση τα παραπνω, η Ελλδα δεχνει προς το παρν τι εναι πολλς αξιολογσεις και πολλος μνες μακρυ ακμη απ την ξοδ της απ τα μνημνια.

Η μεγλη πλειοψηφα του ελληνικο λαο ακμη πιστεει στο αφγημα της δθεν «ισχυρς διαπραγμτευσης» και γοητεεται απ ρξεις και αντιπαραθσεις με τους «ξνους». Μνο που η «ισχυρ διαπραγμτευση», μσω των καθυστερσεων, συγκροσεων, «δημιουργικν ασαφειν» και αναβολν που συνεπγεται, χει επανειλημμνως αποδειχθε τι κοστζει ακριβτερα σε ρους εισοδματος και πλοτου, οδηγντας σε ολονα και χειρτερες συμφωνες τελικ, αφο αγνοε την παρμετρο του χρνου. Ο χρνος και ο χρονισμς συχν εναι σημαντικτερος παργοντας απ το περιεχμενο το διο της αποφσεως. Αυτ αποτελε βασικ γνση λων σων χουν ασκσει στοιχειδη διοκηση, οποιουδποτε εδους. Οι Κπριοι το γνριζαν και το λαβαν σοβαρ υπψιν τους. Αποκλεεται να μην την γνωρζει και το Ελλαδικ πολιτικ σστημα (μνο ο Υπουργς Οικονομικν Τσακαλτος τον ανφερε το Φεβρ. του 2016).

Η παροσα κυβρνηση Τσπρα-Καμμνου, υποβαθμζοντας εξ αρχς τον παργοντα χρνος και επιλγοντας τη συγκρουσιακ και παρατεταμνη μορφ διαπραγμτευσης αποδεικνει διαρκς τι δεν ενδιαφρεται πραγματικ για τη μεωση της ακραας αβεβαιτητας και την ανκαμψη της οικονομας. Η παροσα κυβρνηση δεν ενδιαφρεται για την αξηση της απασχλησης και του πλοτου της χρας παρ μνο για την αξηση της πολιτικς και ιδεολογικς κυριαρχας της αριστερς. Μνη μριμνα τους εναι η διατρηση και νομ της εξουσας. Το βιωτικ εππεδο του συνλου των ελλνων πολιτν, εργαζομνων και ανργων, τεκμαρεται τι τελικ τους αφνει παγερ αδιφορους.

*Ο κ. Χρστος Κατηφρης εναι οικονομολγος – διεθνολγος.